Trong sản xuất điện tử và bán dẫn, dầu, nước hoặc hạt bụi trong khí nén có thể ảnh hưởng đến thiết bị, bề mặt linh kiện và độ ổn định của quy trình. Nhà máy vì vậy không chỉ cần đủ áp suất mà còn phải kiểm soát chất lượng khí tại điểm sử dụng.
Một hệ thống máy nén khí không dầu cho ngành điện tử thường gồm máy nén, máy sấy, bộ lọc, bình chứa và thiết bị giám sát. Máy nén không dầu giúp hạn chế nguồn dầu từ buồng nén nhưng không tự động loại bỏ hơi ẩm và bụi trong không khí.
I. Khí nén được sử dụng ở đâu?
Tùy dây chuyền, khí nén có thể được dùng để:
- Điều khiển van và xi lanh.
- Gắp, đặt và di chuyển linh kiện.
- Thổi bụi hoặc làm sạch bề mặt.
- Làm khô chi tiết sau công đoạn rửa.
- Cấp khí cho thiết bị kiểm tra.
- Đóng gói sản phẩm.
- Vận hành thiết bị trong phòng sạch.
Không phải vị trí nào cũng cần cùng một cấp khí. Khí điều khiển không tiếp xúc sản phẩm có thể có yêu cầu thấp hơn khí thổi trực tiếp lên bo mạch, wafer hoặc linh kiện.
II. Vì sao khí nén phải sạch và khô?
1. Kiểm soát hơi nước
Khi không khí được nén và làm nguội, hơi ẩm có thể ngưng tụ trong bình chứa và đường ống. Nước có thể gây ăn mòn, làm van hoạt động không ổn định và tạo vết ẩm trên sản phẩm.
Độ khô cần được xác định bằng điểm sương áp suất, không chỉ dựa vào việc quan sát đường ống có nước hay không.
2. Kiểm soát dầu
Dầu trong khí nén có thể tồn tại dưới dạng lỏng, aerosol hoặc hơi. Một lượng dầu nhỏ vẫn có thể ảnh hưởng đến khả năng hàn, dán, in, phủ hoặc làm sạch bề mặt linh kiện.
Chỉ lắp bộ lọc không đồng nghĩa hệ thống sẽ tự động đạt khí không dầu. Hiệu quả lọc còn phụ thuộc nhiệt độ, lưu lượng, loại chất ô nhiễm và tình trạng lõi lọc.
3. Kiểm soát hạt bụi
Bụi có thể đi vào từ không khí hút, cặn đường ống hoặc thiết bị xử lý khí. Trong sản xuất linh kiện chính xác, hạt nhỏ bám trên bề mặt có thể ảnh hưởng đến công đoạn tiếp theo.
Vì vậy, cần kiểm soát cả máy nén, bộ lọc, vật liệu đường ống và điều kiện môi trường phòng máy.
III. Máy nén khí không dầu có vai trò gì?
Máy nén khí không dầu được thiết kế để dầu bôi trơn không tham gia vào buồng nén theo cách của máy ngâm dầu. Thiết bị giúp giảm một nguồn gây nhiễm dầu trong hệ thống.
Giải pháp này phù hợp để xem xét khi:
- Khí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm.
- Quy trình nhạy cảm với dầu.
- Chi phí sản phẩm lỗi cao.
- Nhà máy yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.
- Việc phát hiện nhiễm dầu sau sản xuất gặp khó khăn.
Doanh nghiệp có thể tham khảo máy nén khí không dầu King Power và đối chiếu model theo lưu lượng, áp suất cùng yêu cầu của dây chuyền.
IV. Máy nén không dầu có tạo ra khí sạch hoàn toàn không?
Không. Máy nén không dầu chủ yếu giúp kiểm soát nguồn dầu từ buồng nén. Không khí đầu vào vẫn có thể chứa bụi, hơi ẩm và chất ô nhiễm từ môi trường.
Hệ thống vẫn có thể cần:
- Bộ làm mát sau và tách nước.
- Máy sấy khí.
- Bộ lọc phù hợp.
- Bình chứa khí.
- Đường ống sạch.
- Cảm biến điểm sương.
- Thiết bị đo chênh áp bộ lọc.
Chất lượng khí cuối cùng nên được kiểm tra tại điểm sử dụng, không chỉ tại cửa ra máy nén.
V. Xác định chất lượng khí theo ISO 8573-1
ISO 8573-1 phân loại độ tinh khiết khí nén theo ba nhóm chính:
- Hạt rắn.
- Nước.
- Dầu.
Doanh nghiệp không nên chỉ ghi chung chung “khí sạch” hoặc “khí khô”. Hồ sơ kỹ thuật cần xác định cấp yêu cầu riêng cho từng nhóm chất ô nhiễm.
Class 0 về dầu không đồng nghĩa nước và hạt cũng đạt Class 0. Nếu nhà cung cấp công bố thiết bị đạt Class 0, cần kiểm tra đúng model, chất ô nhiễm được đánh giá và điều kiện thử nghiệm.
VI. Hệ thống khí nén cần những thiết bị nào?
| Thiết bị | Vai trò | Dữ liệu cần xác nhận |
|---|---|---|
| Máy nén không dầu | Tạo khí và giảm nguồn dầu | FAD, áp suất, công suất |
| Máy sấy | Kiểm soát hơi ẩm | Điểm sương áp suất |
| Bộ lọc | Giảm hạt và chất ô nhiễm | Cấp lọc, chênh áp |
| Bình chứa | Ổn định áp suất | Dung tích, dải áp |
| Đường ống | Dẫn khí, hạn chế tái nhiễm | Vật liệu, kích thước |
| Cảm biến | Theo dõi chất lượng khí | Điểm sương, áp suất |
Cấu hình phải được lựa chọn theo từng công đoạn. Không nên mua thiết bị riêng lẻ rồi ghép lại khi chưa tính lưu lượng và tổn thất áp suất toàn hệ thống.
VII. Chọn máy sấy lạnh hay máy sấy hấp thụ?
Máy sấy khí tác nhân lạnh phù hợp với một số công đoạn không yêu cầu điểm sương quá thấp.
Máy sấy khí hấp thụ thường được xem xét khi cần khí khô sâu hoặc đường ống có nguy cơ làm việc ở nhiệt độ thấp.
Việc lựa chọn phải dựa trên:
- Điểm sương cần đạt.
- Lưu lượng lớn nhất.
- Áp suất và nhiệt độ khí đầu vào.
- Nhiệt độ thấp nhất của đường ống.
- Chênh áp cho phép.
- Chi phí vận hành và bảo dưỡng.
Không nên mặc định mọi nhà máy điện tử đều phải dùng máy sấy hấp thụ.
VIII. Cách lựa chọn hệ thống phù hợp
Trước khi đầu tư, doanh nghiệp cần xác nhận:
- Vị trí khí tiếp xúc với sản phẩm.
- Lưu lượng trung bình và cực đại.
- Áp suất tại điểm sử dụng.
- Cấp hạt, nước và dầu cần đạt.
- Điểm sương áp suất.
- Mức sụt áp qua máy sấy và bộ lọc.
- Khả năng mở rộng dây chuyền.
- Phương án máy dự phòng.
Áp suất máy nén cần được tính từ áp suất yêu cầu tại thiết bị cộng với tổn thất qua cụm xử lý và đường ống. Không nên tăng áp suất để bù cho đường ống quá nhỏ hoặc bộ lọc bị nghẹt.
IX. Lựa chọn máy nén khí King Power
Máy nén khí không dầu King Power có thể được xem xét cho nhà máy điện tử khi đáp ứng đủ lưu lượng, áp suất và yêu cầu chất lượng khí.
Trước khi chọn model cần kiểm tra:
- FAD tại đúng áp suất vận hành.
- Công suất điện đầu vào.
- Dải điều chỉnh tải.
- Công nghệ làm mát.
- Khả năng kết nối với máy sấy.
- Cấu hình dự phòng.
- Hồ sơ chứng nhận liên quan.
Nam Việt có thể kết hợp máy nén với hệ thống máy sấy khí, bộ lọc và bình chứa theo nhu cầu thực tế.
Không nên tuyên bố toàn bộ hệ thống đạt Class 0 nếu chưa có chứng nhận và kết quả đo phù hợp.
X. Những sai lầm cần tránh
- Chọn máy chỉ theo công suất kW hoặc HP.
- Cho rằng máy nén không dầu tạo ra khí sạch hoàn toàn.
- Chọn máy sấy khi chưa xác định điểm sương.
- Sử dụng lại đường ống đã nhiễm dầu mà không đánh giá.
- Đặt cửa hút gần nguồn khói hoặc hơi hóa chất.
- Không đo chất lượng khí tại điểm sử dụng.
- Tuyên bố đạt Class 0 khi chưa có chứng nhận.
- Không bố trí nguồn khí dự phòng.
XI. Câu hỏi thường gặp
1. Ngành điện tử có bắt buộc dùng máy nén khí không dầu không?
Không phải mọi công đoạn đều có cùng yêu cầu. Doanh nghiệp cần đánh giá mức độ tiếp xúc giữa khí và sản phẩm, sau đó đối chiếu tiêu chuẩn của dây chuyền.
2. Máy nén không dầu có cần bộ lọc không?
Có thể vẫn cần. Máy nén không dầu không loại bỏ hạt bụi, hơi nước và chất ô nhiễm có sẵn trong không khí đầu vào hoặc đường ống.
3. Nên dùng máy sấy lạnh hay máy sấy hấp thụ?
Lựa chọn phụ thuộc điểm sương tại điểm sử dụng. Máy sấy hấp thụ phù hợp hơn khi quy trình yêu cầu khí khô sâu; máy sấy lạnh có thể đáp ứng các nhu cầu thông thường hơn.
XII. Kết luận
Một hệ thống máy nén khí không dầu cho ngành điện tử phải kiểm soát đồng thời dầu, nước, hạt, áp suất và lưu lượng. Chỉ đầu tư máy nén không dầu nhưng bỏ qua máy sấy, bộ lọc và đường ống vẫn có thể khiến chất lượng khí không đạt yêu cầu.
Trước khi lựa chọn thiết bị, doanh nghiệp cần lấy thông số từ dây chuyền và đo nhu cầu khí thực tế. Cấu hình cuối cùng phải được xác định theo từng công đoạn, không áp dụng một tiêu chuẩn chung cho toàn bộ nhà máy.
Liên hệ Nam Việt – Giải Pháp Khí Nén để khảo sát hệ thống khí nén cho nhà máy điện tử và bán dẫn.
Hotline/Zalo: 0915 598 239
Website: giaiphapkhinen.vn