Máy nén khí cho ngành dược phẩm nên sử dụng cấu hình nào?

Table of Contents

Trong nhà máy dược phẩm, khí nén có thể được dùng để điều khiển thiết bị, vận chuyển nguyên liệu, làm sạch bao bì, chiết rót hoặc tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm. Mỗi ứng dụng có mức độ rủi ro khác nhau nên không thể áp dụng một cấu hình chung cho toàn bộ nhà máy.

Một hệ thống máy nén khí cho ngành dược phẩm cần được lựa chọn dựa trên vị trí sử dụng, yêu cầu về hạt, nước, dầu, vi sinh vật, điểm sương và mức độ liên tục của dây chuyền. Việc chỉ lắp máy nén không dầu nhưng bỏ qua máy sấy, bộ lọc, đường ống và giám sát chất lượng khí vẫn có thể làm khí đầu ra không đạt yêu cầu.

I. Khí nén được sử dụng ở đâu trong nhà máy dược?

Khí nén có thể phục vụ các công đoạn:

  • Điều khiển van và xi lanh khí nén.
  • Vận chuyển nguyên liệu dạng bột.
  • Trộn và khuấy nguyên liệu.
  • Sấy tầng sôi.
  • Thổi sạch chai, lọ và bao bì.
  • Chiết rót và đóng nắp.
  • Bao phim viên thuốc.
  • Vận hành thiết bị trong phòng sạch.
  • Cấp khí cho máy phân tích hoặc thiết bị phòng thí nghiệm.

Trước khi lựa chọn thiết bị, doanh nghiệp cần xác định khí có tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm hoặc bề mặt bao bì sơ cấp hay không. Đây là cơ sở để quy định chất lượng khí và mức độ kiểm soát.

II. Ngành dược có bắt buộc dùng máy nén khí không dầu?

1. Khí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm

Đối với khí tiếp xúc trực tiếp với thuốc, nguyên liệu hoặc bề mặt bao bì sơ cấp, nguy cơ nhiễm dầu phải được kiểm soát ngay từ nguồn tạo khí. Máy nén không dầu thường được ưu tiên vì giảm nguy cơ dầu bôi trơn đi vào dòng khí.

Tuy nhiên, “không dầu” chỉ mô tả phương pháp nén. Hệ thống vẫn phải kiểm soát hơi ẩm, hạt bụi, vi sinh vật và các chất ô nhiễm có thể đi vào từ không khí môi trường hoặc đường ống.

2. Khí điều khiển không tiếp xúc sản phẩm

Khí dùng cho van, xi lanh hoặc thiết bị phụ trợ có thể áp dụng cấu hình khác nếu kết quả đánh giá rủi ro cho phép. Trong một số trường hợp, máy nén ngâm dầu kết hợp hệ thống xử lý khí phù hợp có thể được xem xét.

Hai mạng khí nên được phân tách rõ ràng nếu yêu cầu chất lượng khác nhau. Không nên tạo toàn bộ khí nén của nhà máy ở cấp chất lượng cao nhất khi chỉ một số điểm sử dụng thực sự cần mức đó.

3. Không được mặc định Class 0 giải quyết mọi chất ô nhiễm

ISO 8573-1 phân loại độ tinh khiết khí nén theo hạt, nước và dầu. Vì vậy, Class 0 về dầu không đồng nghĩa khí tự động đạt yêu cầu về độ ẩm, hạt hoặc vi sinh vật.

Nhà máy phải xác định riêng giới hạn cho từng nhóm chất ô nhiễm, phương pháp lấy mẫu và vị trí kiểm tra. Yêu cầu cuối cùng cần được xây dựng theo sản phẩm, quy trình và đánh giá rủi ro chất lượng.

III. Cấu hình máy nén khí cho ngành dược phẩm

Một hệ thống hoàn chỉnh thường gồm:

  1. Máy nén khí nguồn.
  2. Bộ làm mát sau.
  3. Bộ tách nước.
  4. Bình chứa khí ướt.
  5. Bộ lọc sơ cấp.
  6. Máy sấy khí.
  7. Bộ lọc tinh.
  8. Bình chứa khí khô.
  9. Bộ lọc tại điểm sử dụng nếu cần.
  10. Hệ thống giám sát và đường ống phân phối.

Cấu hình tham khảo:

Không khí môi trường → Máy nén khí → Bộ làm mát → Tách nước → Bình khí ướt → Lọc sơ cấp → Máy sấy → Lọc tinh → Bình khí khô → Đường ống → Lọc tại điểm sử dụng

Thứ tự thực tế có thể thay đổi theo loại máy sấy, điều kiện khí đầu vào và yêu cầu của nhà sản xuất thiết bị.

IV. Lựa chọn từng thiết bị trong hệ thống

1. Máy nén khí không dầu

Máy nén khí trục vít không dầu phù hợp với nhà máy có lưu lượng lớn, vận hành liên tục và yêu cầu kiểm soát nguy cơ dầu từ nguồn nén. Máy tốc độ cố định phù hợp với tải nền ổn định; máy biến tần phù hợp hơn khi nhu cầu khí thay đổi đáng kể.

Khi lựa chọn cần kiểm tra:

  • FAD tại đúng áp suất làm việc.
  • Công suất điện đầu vào.
  • Dải điều chỉnh lưu lượng.
  • Phương thức làm mát.
  • Chứng nhận chất lượng khí của cấu hình cụ thể.
  • Mức dự phòng khi máy bảo dưỡng.
  • Khả năng kết nối hệ thống giám sát.

Doanh nghiệp có thể tham khảo các dòng máy nén khí không dầu Hitachi hoặc máy nén khí không dầu Ingersoll Rand. Model cụ thể phải được xác định theo lưu lượng, áp suất và yêu cầu chất lượng khí thực tế.

2. Máy sấy khí

Máy sấy kiểm soát hơi nước và điểm sương áp suất. Lựa chọn thiết bị phải dựa trên điểm sương yêu cầu, nhiệt độ phòng, nhiệt độ đường ống và mức độ tiếp xúc với sản phẩm.

  • Máy sấy khí tác nhân lạnh có thể phù hợp với mạng khí điều khiển thông thường khi yêu cầu điểm sương không quá thấp.
  • Máy sấy khí hấp thụ phù hợp khi cần khí khô sâu hơn, đường ống đi qua khu vực lạnh hoặc quy trình quy định điểm sương thấp.

Không nên mặc định mọi nhà máy dược đều phải dùng máy sấy hấp thụ. Ngược lại, cũng không nên chọn máy sấy lạnh chỉ vì chi phí đầu tư thấp.

3. Bộ lọc khí nén

Tùy ứng dụng, hệ thống có thể cần:

  • Bộ tách nước dạng lỏng.
  • Lọc hạt và bụi.
  • Lọc kết tụ để giữ aerosol.
  • Lọc than hoạt tính để kiểm soát hơi dầu và mùi.
  • Lọc vô trùng tại một số điểm sử dụng đặc biệt.

Lọc vô trùng không thay thế cho các cấp xử lý phía trước. Lõi lọc phải được thay hoặc tiệt trùng theo hướng dẫn, đồng thời theo dõi chênh áp để tránh giảm lưu lượng.

4. Bình chứa khí

Bình chứa giúp ổn định áp suất, đáp ứng tải tức thời và hạn chế máy nén đóng ngắt liên tục. Hệ thống có thể bố trí bình khí ướt trước máy sấy và bình khí khô sau cụm xử lý.

Dung tích bình phải được tính theo lưu lượng, dải áp suất, chu kỳ tải và thời gian cần duy trì khí khi máy dự phòng khởi động. Không chọn bình chỉ theo công suất động cơ máy nén.

5. Đường ống khí nén

Đường ống phải hạn chế ăn mòn, phát sinh hạt và tồn đọng nước. Vật liệu, phương pháp kết nối và độ dốc cần phù hợp với cấp chất lượng khí của từng khu vực.

Các điểm cần kiểm soát gồm:

  • Vật liệu đường ống.
  • Điểm thấp có khả năng đọng nước.
  • Nhánh ống không sử dụng.
  • Vị trí lấy mẫu.
  • Khả năng vệ sinh hoặc thay thế.
  • Sụt áp tại điểm dùng xa nhất.

Không nên sử dụng đường ống đã gỉ sét cho mạng khí sạch chỉ bằng cách thay máy nén và bộ lọc.

V. Bảng lựa chọn cấu hình theo ứng dụng

Ứng dụngRủi ro chínhCấu hình nên xem xét
Van và xi lanh không tiếp xúc sản phẩmNước, hạt, sụt ápMáy nén, máy sấy, lọc hạt
Thiết bị đóng gói thứ cấpNước, dầu, bụiMáy nén và xử lý khí theo đánh giá rủi ro
Thổi chai, lọ hoặc bao bì sơ cấpDầu, nước, hạt, vi sinhƯu tiên máy không dầu, khí khô, lọc tại điểm dùng
Vận chuyển nguyên liệuNhiễm chéo và độ ẩmMáy không dầu, máy sấy, lọc phù hợp quy trình
Tiếp xúc trực tiếp với sản phẩmDầu, hạt, nước, vi sinhCấu hình chất lượng cao, giám sát và thẩm định
Khu vực vô trùngHóa học, hạt và vi sinhCấu hình chuyên biệt theo đánh giá rủi ro và GMP

Bảng chỉ dùng để định hướng. Cấp chất lượng cụ thể phải được bộ phận kỹ thuật, chất lượng và sản xuất thống nhất cho từng điểm sử dụng.

VI. Cách xác định lưu lượng và áp suất

Không nên chọn máy chỉ theo công suất kW hoặc HP. Dữ liệu cần thu thập gồm:

  • Lưu lượng trung bình.
  • Lưu lượng cực đại.
  • Áp suất tối thiểu tại điểm sử dụng.
  • Thời gian vận hành mỗi ngày.
  • Hệ số đồng thời.
  • Tổn thất qua máy sấy và bộ lọc.
  • Nhu cầu mở rộng.
  • Lưu lượng khí tái sinh của máy sấy hấp thụ.

Có thể lập ngân sách lưu lượng theo công thức:

Q thiết kế = Tổng nhu cầu đồng thời + khí tái sinh + tổn thất + phần dự phòng

Áp suất máy nén cần được tính ngược từ điểm sử dụng:

P máy nén = P yêu cầu + tổn thất xử lý khí + tổn thất đường ống + biên điều khiển

Cài áp suất cao hơn mức cần thiết sẽ làm tăng điện năng. Tuy nhiên, áp suất quá thấp có thể khiến thiết bị cuối dây chuyền hoạt động không ổn định.

VII. Máy chính, máy dự phòng và khả năng vận hành liên tục

Nhà máy dược thường không thể dừng dây chuyền chỉ vì một máy nén cần bảo dưỡng. Cấu hình có thể áp dụng:

  • Một máy chạy và một máy dự phòng.
  • Hai máy chia tải và luân phiên.
  • Nhiều máy nhỏ thay cho một máy lớn.
  • Hai máy sấy hoặc đường bypass có kiểm soát.
  • Bình chứa đủ thời gian chuyển máy.
  • Bộ điều khiển trung tâm để phối hợp nhiều máy.

Thiết bị dự phòng phải có khả năng đáp ứng tải quan trọng, không nhất thiết phải cấp toàn bộ nhu cầu của nhà máy. Phương án dự phòng cần được chạy thử định kỳ thay vì chỉ để máy ở trạng thái chờ.

VIII. Giám sát và xác nhận chất lượng khí

Chất lượng khí không nên chỉ được xác nhận tại thời điểm bàn giao. Nhà máy cần xây dựng kế hoạch kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro và yêu cầu của quy trình.

Các thông số có thể cần theo dõi gồm:

  • Áp suất và lưu lượng.
  • Điểm sương áp suất.
  • Chênh áp qua bộ lọc.
  • Hàm lượng dầu.
  • Nồng độ hạt.
  • Vi sinh vật tại các điểm quan trọng.
  • Trạng thái van xả nước.
  • Cảnh báo máy sấy và máy nén.

Đối với khí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm hoặc bao bì sơ cấp, EU GMP Annex 1 yêu cầu chất lượng hóa học, hạt và vi sinh phải phù hợp, đồng thời các thông số liên quan cần được quy định và giám sát. Vì vậy, cấu hình phải đi cùng quy trình lấy mẫu, giới hạn chấp nhận và hồ sơ thẩm định.

IX. Những sai lầm cần tránh

  • Chọn máy nén chỉ theo công suất động cơ.
  • Mặc định máy không dầu tạo ra khí hoàn toàn sạch và khô.
  • Dùng một cấp chất lượng khí cho toàn bộ nhà máy.
  • Không xác định khí có tiếp xúc sản phẩm hay không.
  • Chọn máy sấy khi chưa biết điểm sương yêu cầu.
  • Không tính khí tái sinh của máy sấy hấp thụ.
  • Bỏ qua vi sinh vật trong đánh giá chất lượng khí.
  • Không bố trí vị trí lấy mẫu.
  • Sử dụng đường ống cũ bị ăn mòn cho mạng khí sạch.
  • Không có máy dự phòng cho công đoạn quan trọng.
  • Tuyên bố đạt Class 0 khi chưa có chứng nhận phù hợp.

X. Câu hỏi thường gặp

1. Máy nén không dầu có cần lắp bộ lọc không?

Có. Máy nén không dầu giúp giảm nguy cơ dầu từ buồng nén nhưng không loại bỏ hạt, nước, vi sinh vật hoặc chất ô nhiễm từ môi trường. Hệ thống vẫn cần máy sấy và các cấp lọc phù hợp.

2. Ngành dược nên dùng máy sấy lạnh hay máy sấy hấp thụ?

Điều này phụ thuộc điểm sương và điều kiện đường ống. Máy sấy lạnh có thể phù hợp với khí điều khiển thông thường; máy sấy hấp thụ được xem xét khi cần khí khô sâu hơn.

3. Mọi điểm dùng khí trong nhà máy dược có phải đạt cùng một cấp không?

Không nhất thiết. Cấp chất lượng khí nên được xác định theo mức độ tiếp xúc với sản phẩm, rủi ro nhiễm bẩn và yêu cầu của từng quy trình.

XI. Kết luận

Một hệ thống máy nén khí cho ngành dược phẩm hoàn chỉnh không chỉ có máy nén không dầu mà còn cần máy sấy, bộ lọc, bình chứa, đường ống, thiết bị giám sát và phương án dự phòng phù hợp.

Trước khi lựa chọn, nhà máy cần phân loại từng điểm sử dụng, xác định lưu lượng, áp suất, điểm sương và giới hạn đối với hạt, nước, dầu cùng vi sinh vật. Cấu hình cuối cùng phải dựa trên đánh giá rủi ro và yêu cầu chất lượng của quy trình sản xuất.

Liên hệ Nam Việt – Giải Pháp Khí Nén để khảo sát và thiết kế hệ thống khí nén sạch cho nhà máy dược phẩm. Phương án sẽ được xác định theo tải thực tế và yêu cầu chất lượng khí của từng điểm sử dụng.

Hotline/Zalo: 0915 598 239
Website: giaiphapkhinen.vn

Chia sẻ bài viết:

BÀI VIẾT MỚI NHẤT

CÓ THỂ BẠN THÍCH

Liên hệ với chúng tôi
Messenger
›
Zalo
›
0915 598 239
›