Kiểm tra đường hồi dầu máy nén khí qua kính quan sát cần thực hiện đúng vị trí, đúng trạng thái vận hành và đối chiếu hướng dẫn của từng model. Không thấy dầu chuyển động trong một thời điểm chưa đủ để kết luận đường hồi bị tắc; thấy dầu đi qua cũng chưa chứng minh toàn bộ hệ thống tách dầu hoạt động tốt.
Cách kiểm tra này chủ yếu áp dụng cho máy nén khí trục vít có dầu, được trang bị kính quan sát trên đường hồi dầu từ bộ tách về cụm nén. Cần phân biệt kính hồi dầu với kính kiểm tra mức dầu trên bình dầu–tách để tránh đọc sai chức năng.
Bài viết dưới đây hướng dẫn cách quan sát, ghi nhận dấu hiệu và xác định bước kiểm tra tiếp theo mà không tự ý tháo đường dầu khi máy đang hoạt động.
I. Đường hồi dầu và kính quan sát có chức năng gì?
1. Đường hồi dầu đưa dầu thu gom về cụm nén
Trong máy nén trục vít có dầu, hỗn hợp khí và dầu đi qua hệ thống tách trước khi khí được cấp ra ngoài. Phần dầu thu gom tại khu vực hồi của bộ tách được đưa trở lại cụm nén qua đường hồi dầu, thường nhờ chênh lệch áp suất giữa các vị trí trong hệ thống.
Đường hồi này khác với đường dầu chính cấp dầu bôi trơn và làm mát. Nếu khả năng hồi dầu bị ảnh hưởng, dầu có thể tích tụ tại khu vực thu gom và góp phần làm tăng lượng dầu đi theo khí.
2. Kính quan sát giúp theo dõi dòng hồi
Kính quan sát lắp trên đường hồi cho phép nhìn dấu hiệu chuyển động của dầu hoặc hỗn hợp khí–dầu tại vị trí đó. Tùy thiết kế, cụm này có thể đi cùng bộ lọc nhỏ, lỗ tiết lưu và các đầu nối.
Tài liệu Sullair phân biệt riêng kính hồi dầu với kính mức dầu; hướng dẫn bảo dưỡng một số dòng máy cũng thể hiện bộ lọc và khối kính quan sát–tiết lưu trên đường hồi. Vì vậy, cần nhận diện theo sơ đồ của đúng máy, không chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài. sullair.com
3. Kính hồi dầu không dùng để đọc mức dầu trong bình
Kính mức dầu cho biết mức dầu tại bình hoặc khoang tương ứng, theo điều kiện kiểm tra của hãng. Kính hồi dầu giúp quan sát dòng đi qua đường hồi.
Không dùng độ đầy của kính hồi dầu để quyết định châm thêm dầu. Châm dầu sai mức có thể tạo thêm vấn đề và làm việc chẩn đoán khó hơn.
II. Cần chuẩn bị gì trước khi kiểm tra?
1. Xác định đúng kính và hướng đường hồi
Tra sơ đồ hoặc tài liệu máy để xác định đường từ bộ tách về cụm nén. Ghi nhận vị trí kính, các đầu nối và những bộ phận có trên tuyến như bộ lọc, tiết lưu hoặc van một chiều nếu thiết kế có trang bị.
Nếu không xác định được chức năng của kính, chưa nên đưa ra kết luận. Hai kính có hình dáng gần giống nhau vẫn có thể phục vụ mục đích khác nhau.
2. Xác nhận điều kiện quan sát theo tài liệu hãng
Khả năng nhìn thấy dầu hồi phụ thuộc trạng thái tải, áp suất, nhiệt độ và lượng dầu đang được thu gom. Nếu hãng quy định kiểm tra khi máy có tải và đã ổn định, cần ghi nhận trong đúng điều kiện đó.
Không đặt một mức áp suất, thời gian chờ hoặc số giọt dầu chung cho mọi máy. Với máy biến tần, tốc độ và phụ tải thay đổi cũng cần được ghi lại để so sánh có cơ sở.
3. Chỉ quan sát tại vị trí được phép tiếp cận
Quan sát bên ngoài qua kính nguyên vẹn, giữ khoảng cách với bề mặt nóng và bộ phận chuyển động. Không tháo che chắn hoặc đưa tay vào vùng nguy hiểm để nhìn rõ hơn.
Nếu kính nứt, rò rỉ hoặc vị trí quan sát không an toàn, dừng việc kiểm tra và chuyển người phụ trách. Tháo kính, ống hoặc đầu nối phải thực hiện sau khi cô lập năng lượng, xác nhận hết áp suất và chờ giảm nhiệt theo quy trình.
III. Các bước kiểm tra đường hồi dầu máy nén khí
1. Kiểm tra khả năng nhìn xuyên qua kính
Quan sát xem mặt kính có bám bụi, dầu bên ngoài hoặc bị đổi màu hay không. Kính mờ có thể khiến người kiểm tra nhầm rằng không có dòng hồi.
Chỉ làm sạch bên ngoài khi vị trí và nhiệt độ cho phép, bằng phương pháp phù hợp với vật liệu. Nếu cặn nằm bên trong, cần lên kế hoạch kiểm tra sau khi cô lập máy; không nới kính để lau khi còn áp.
2. Ghi trạng thái máy trước khi đọc dòng hồi
Ghi các thông tin tối thiểu:
- Model và mã máy.
- Trạng thái có tải hoặc không tải.
- Áp suất và nhiệt độ hiển thị.
- Tốc độ máy nếu có dữ liệu.
- Thời điểm kiểm tra.
- Mức dầu được kiểm tra theo đúng quy trình hãng.
Với máy vận hành nhiều ca, nên so sánh các lần quan sát ở điều kiện tương đương. Bài kinh nghiệm sử dụng máy nén khí trục vít liên tục 24/7 cung cấp thêm nội dung về theo dõi thiết bị và tổ chức bảo dưỡng.
3. Quan sát chuyển động tại kính
Tùy thiết kế và điều kiện hoạt động, có thể nhìn thấy giọt dầu, dòng dầu hoặc hỗn hợp khí–dầu chuyển động. Cần quan sát trong khoảng thời gian mà tài liệu yêu cầu, thay vì kết luận từ một lần nhìn thoáng qua.
Ghi đúng hiện tượng: “thấy các đợt dầu đi qua”, “không nhìn rõ do kính mờ” hoặc “chưa thấy chuyển động trong lần kiểm tra”. Không chuyển ngay mô tả thành kết luận “đường hồi tắc”.
Nếu thấy bọt, cũng cần đối chiếu thiết kế. Bọt trong đường hồi không tự động đồng nghĩa dầu trong bình bị tạo bọt hoặc dầu đã hỏng.
4. Đối chiếu với các dấu hiệu liên quan
Kiểm tra xem máy có hao dầu tăng, phải bổ sung dầu thường xuyên hoặc có dấu hiệu dầu ở hệ thống phía sau hay không. Đồng thời xem xét mức dầu, lịch thay lọc tách và những can thiệp gần đây.
Phân biệt dầu đi theo khí ra đường ống với dầu xuất hiện tại cửa hút sau khi dừng. Trường hợp thứ hai có hướng chẩn đoán khác, được trình bày trong bài máy nén khí phun dầu ngược qua cửa hút sau khi tắt.
IV. Cách hiểu những hiện tượng tại kính quan sát
| Hiện tượng | Chưa thể kết luận ngay | Bước kiểm tra tiếp theo |
|---|---|---|
| Chưa thấy dầu chuyển động | Đường hồi chắc chắn bị tắc | Xác nhận kính rõ, trạng thái tải và điều kiện hãng yêu cầu |
| Dầu đi qua theo từng đợt | Hồi dầu chắc chắn bất thường | Đối chiếu đặc tính của model và các lần kiểm tra tương đương |
| Thấy nhiều bọt | Dầu trong bình chắc chắn bị hỏng | Kiểm tra điều kiện vận hành và dấu hiệu liên quan |
| Kính có dầu nhưng khó thấy chuyển động | Đường hồi hoạt động bình thường | Phân biệt dầu lưu lại trong kính với dòng đang đi qua |
| Kính mờ hoặc có cặn | Không có dầu hồi | Kiểm tra, làm sạch hoặc thay theo quy trình |
| Có dầu hồi nhưng máy vẫn hao dầu | Bộ tách chắc chắn tốt | Kiểm tra mức dầu, rò rỉ, bộ tách và điều kiện vận hành |
Kính quan sát là công cụ hỗ trợ chẩn đoán, không phải phép đo đầy đủ lưu lượng hồi dầu. Không dùng hình ảnh tại kính để xác nhận chất lượng khí đầu ra hoặc kết luận cần thay lọc tách.
V. Những nguyên nhân cần kiểm tra khi nghi ngờ hồi dầu kém
1. Bộ lọc nhỏ hoặc lỗ tiết lưu bị bẩn
Ở cấu hình có trang bị, cặn có thể ảnh hưởng đến khả năng đi qua của dòng hồi. Bộ phận kỹ thuật cần kiểm tra theo sơ đồ và hướng dẫn bảo dưỡng của model.
Không khoan rộng lỗ tiết lưu hoặc bỏ bộ lọc để tăng dòng hồi. Đây là các chi tiết có chức năng trong thiết kế, cần giữ đúng thông số.
2. Đường ống bị gập, tắc hoặc lắp sai
Kiểm tra những vị trí vừa tháo lắp, đầu nối và hướng tuyến ống. Ống không đúng loại, bị biến dạng hoặc lắp sai có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi dầu.
Không thay bằng ống trong suốt thông thường chỉ để dễ quan sát. Linh kiện phải phù hợp áp suất, nhiệt độ và loại dầu sử dụng.
3. Ống lấy dầu hoặc bộ tách lắp chưa đúng
Sau khi thay lọc tách, cần chú ý vị trí ống lấy dầu và các chi tiết liên quan theo thiết kế. Sai vị trí hoặc sai phụ tùng có thể khiến dầu thu gom không được hồi như yêu cầu.
Không áp dụng một khoảng cách đầu ống chung cho mọi máy. Việc kiểm tra phải căn cứ hướng dẫn lắp đặt của đúng bộ tách.
4. Van một chiều hoặc điều kiện chênh áp bất thường
Nếu đường hồi có van một chiều, cần kiểm tra hướng lắp và tình trạng hoạt động. Với các cấu hình sử dụng chênh áp để hồi dầu, điều kiện áp suất cũng phải được đánh giá.
Những kiểm tra này cần người có chuyên môn và phương pháp của hãng. Không thử thông dòng bằng cách nới đầu nối khi máy đang chạy.
VI. Khi nào cần kiểm tra sâu hoặc gọi kỹ thuật?
Cần chuyển bộ phận kỹ thuật khi:
- Không thấy dấu hiệu hồi trong điều kiện kiểm tra đã được xác nhận.
- Máy hao dầu tăng rõ rệt hoặc xuất hiện dầu ở hệ thống phía sau.
- Hiện tượng bắt đầu sau thay lọc tách hoặc sửa đường hồi.
- Kính bị nứt, rò rỉ hoặc không còn quan sát được.
- Có cảnh báo, nhiệt độ bất thường hoặc chưa xác định được cấu hình.
Trước khi tháo kiểm tra, phải cô lập nguồn và khả năng tự khởi động, xử lý áp suất tồn dư theo quy trình và xác nhận an toàn. Máy dừng trên màn hình không đồng nghĩa đường dầu đã hết áp.
Sau sửa chữa, kiểm tra lại độ kín và dấu hiệu hồi trong điều kiện vận hành phù hợp. Nam Việt cung cấp dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng máy nén khí để kiểm tra phối hợp đường hồi, dầu và bộ tách thay vì thay linh kiện theo phỏng đoán.
VII. Câu hỏi thường gặp
1. Không thấy dầu qua kính có phải đường hồi bị tắc không?
Chưa thể kết luận. Cần xác nhận đúng kính, khả năng nhìn, trạng thái vận hành và điều kiện kiểm tra của model trước khi kiểm tra tắc nghẽn.
2. Có dầu đi qua kính thì lọc tách dầu còn tốt không?
Chưa đủ cơ sở. Dầu đi qua chỉ cho thấy dấu hiệu tại vị trí quan sát; vẫn cần kiểm tra mức hao dầu, điều kiện vận hành và tình trạng bộ tách.
3. Có thể nới ống để kiểm tra dầu hồi không?
Không nới ống, kính hoặc đầu nối khi máy còn áp suất. Kiểm tra tháo lắp phải do người có chuyên môn thực hiện sau khi
VII. Kết luận
Nam Việt – Giải Pháp Khí Nén hỗ trợ kiểm tra hệ thống làm mát và điều khiển máy nén khí. Liên hệ Hotline 0915 598 239 hoặc gửi yêu cầu tại giaiphapkhinen.vn, kèm model, ảnh màn hình và thời gian quạt chạy sau dừng để được tư vấn phù hợp.